Trafik kazaları, mağdur açısından hem maddi hem manevi sonuçlar doğurabilen olaylardır. Kazaya karışan kişinin yaralanması, hastane masrafları, iş gücü kaybı, araç hasarı veya ölüm gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle trafik kazası sonrası tazminatın nasıl hesaplandığı büyük önem taşır. Türk Borçlar Kanunu (TBK), Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve Yargıtay içtihatları, tazminatın türü ve hesaplama yöntemleri konusunda belirleyici hükümler içerir.
Maddi Tazminat Nedir?
Maddi tazminat, kazanın mağdurda oluşturduğu ekonomik kayıpların giderilmesi amacıyla talep edilen bedeldir. Maddi tazminat hesaplaması zararın türüne göre farklı kalemlerden oluşur.
Maddi Tazminat Kalemleri
– Tedavi ve hastane giderleri
– İleride ortaya çıkabilecek tedavi masrafları
– İş göremezlik (sürekli veya geçici)
– Gelir kaybı
– Bakıcı giderleri
– Araç hasarı ve değer kaybı
– Cenaze giderleri
– Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde)
Maddi Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Maddi tazminat hesaplamalarında esas alınan temel prensip, zararın tamamen karşılanmasıdır. Hesaplamada mağdurun yaşı, mesleği, kazanç durumu, maluliyet oranı ve kazanın etkileri dikkate alınır. Bu hesaplama çoğu zaman aktüeryal bilirkişiler tarafından yapılır.
Maluliyet Oranı (Engellilik) Hesaplamada Önemlidir
Mağdurun çalışma gücünde azalma varsa, maluliyet oranı tıbbi raporlarla belirlenir. Bu oran sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplanmasında temel kriterlerden biridir.
SGK Tarafından Yapılan Ödemeler
SGK tarafından yapılan bazı ödemeler, zarar azaltıcı unsur olarak tazminattan düşülebilir. Ancak tüm SGK ödemeleri düşülmez; konu Yargıtay kararlarıyla istikrar kazanmıştır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2017/5333 K.:
“SGK tarafından yapılan sürekli iş göremezlik ödemelerinin bir kısmı zarar azaltıcı unsur olup tazminattan mahsup edilmelidir.”
Manevi Tazminat Nedir?
Manevi tazminat, trafik kazası nedeniyle mağdurun yaşadığı elem, acı, üzüntü ve ruhsal zararın giderilmesi amacıyla ödenen tutardır. Katı bir hesaplama formülü yoktur; hâkim, olayın özelliklerini dikkate alarak takdir eder.
Manevi Tazminatın Belirlenmesinde Dikkate Alınan Ölçütler
– Kazanın ağırlığı
– Mağdurun maluliyet oranı
– Tarafların sosyal ve ekonomik durumu
– Kazanın oluş şekli
– Ölümlü kazalarda yakınların duyduğu acı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2018/3241 K.:
“Manevi tazminat, mağdurun acısını bir nebze hafifletmeyi amaçlar; cezalandırıcı değil, tatmin amaçlıdır.”
Ölümlü Trafik Kazalarında Tazminat
Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında, destekten yoksun kalan kişiler maddi tazminat talep edebilir. Eş, çocuklar, anne-baba ve bazı durumlarda kardeşler bu kapsamda talepte bulunabilir.
Yargıtay 21. HD, 2019/1124 K.:
“Ölen kişinin aile bireylerine sağladığı ekonomik destek dikkate alınarak destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanır.”
Araç Değer Kaybı Tazminatı
Kazaya karışan aracın tamir görmesi, ikinci el değerini düşürebilir. Bu durumda araç değer kaybı tazminatı talep edilebilir.
2021’de yapılan düzenlemeler sonrası değer kaybı taleplerinde bilirkişi aktüeryal raporları, rayiç bedel ve hasar geçmişi dikkate alınmaktadır.
Trafik Kazası Tazminatı Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
Tazminat davaları genellikle 6 ila 24 ay arasında sonuçlanmaktadır. Süre; bilirkişi incelemesi, taraf sayısı ve mahkemenin iş yoğunluğuna göre uzayıp kısalabilir.
Trafik Kazası Sonrası Tazminat İçin Avukat Desteği Gerekli midir?
Trafik kazası tazminat davaları teknik hesaplamalar ve aktüeryal değerlendirmeler içerdiği için uzman bir avukat tarafından takip edilmesi mağdurun hak kaybı yaşamamasını sağlar. Özellikle maluliyet, değer kaybı, gelir kaybı ve destekten yoksun kalma gibi hesaplamalarda profesyonel destek önemlidir.
Trafik kazası sonrası maddi ve manevi tazminat talep edilmesi, hukuki ve teknik aşamaların titizlikle yürütülmesini gerektirir. Hem mağdurun maddi kayıplarının giderilmesi hem de yaşadığı manevi zararın karşılanması için doğru hesaplama yönteminin uygulanması önem taşır. Yargıtay kararları ve güncel aktüeryal yöntemler, tazminatın doğru belirlenmesinde yol göstericidir.
